mahāyānaviṁśikā
na jñānācchūnyatā nāma kācidanyā hi vidyate|
viviktāvyatirekitvaṁ vivekasya yato matam|| 1
dvayaśūnyam hi vijñānam anyathā na prasajyate|
dvayāsattvān nivṛttasya dvayātmatvaprasangataḥ||2
tacchurutatathatārūpo bhagavān eva bhaṇyate|
vedyavedakasadbhāvavikalpādyasamāśrayaḥ||3
cittamātraṁ nirābhāsaṁ vihāro buddhabhūstathā|
etaddhi bhāṣitaṁ buddhairbhāsante bhāṣayanti ca||4
cittaṁ hi bhūmayaḥ sapta nirābhāsā tvihāṣṭamī|
dve bhūmayo vihāro 'tra 'śeṣā bhūmirmamātmikā||5
deśyante bhūmayaḥ sapta buddhaiścittavaśaṁ gatāḥ|
kāyavākcittadauṣṭhulyaṁ saptamyāṁ na pravartate||6
aṣṭamyāṁ āśrayastasya svapno 'pyasukhasaṁbhavaḥ|
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - ------------------ ||7
1. avācyo vācakairdharmaḥ kṛpayā yena deśitaḥ|
namo 'cintyaprabhavāya buddhāyāsaṅgabuddhaye||8
2. svabhāvena na cotpannā nirvṛtāśca na tattvataḥ|
yathākāśaṁ tathā buddhāḥ sattvāścaivaikalakṣaṇāḥ||9
3. pārāvāraṁ na cotpannāḥ svabhāvena pratityajāḥ|
te 'pi śūnyā hi saṁskārāḥ sarvajñajñānagocarāḥ||10
4. sarvabhāvāḥ svabhāvena pratibimbasamā matāḥ|
śuddhāḥ śivasvabhāvāśca advayāstathatāsamāḥ||11
5. asatyātmani cātmatvaṁ kalpayitvā pṛthagjanāḥ|
sukhaduḥkham abhijñāśca sarvam eṣāṁ ca tattvataḥ||12
6. ṣaḍgatiryaśca saṁsāraḥ svargaśca paramaṁ sukham|
narake ca mahadduḥkhaṁ jarāvyādhirapī yatām||13
7. abhūtāṁ kalpanāṁ kṛtvā pacyante narakādiṣu|
svadoṣenaiva dahyante veṇavo vahninā yathā||14
8. yathā māyā tathā sattvā viṣayān paribhuñjate||
māyāmayīṁ gatiṁ yānti pratītyotpādarūpiṇīm||15
9. yathā citrakaro rūpaṁ yakṣasyātibhayaṅkaraṁ|
bibheti svayam ālikhya saṁsāre 'py abudhastathā||16
10. yathā paṅkaṁ svayaṁ kṛtvā kaścit patati bāliśaḥ|
tathāsatkalpanāpaṅke magnāḥ sattvā duruttare||17
11. abhāvaṁ bhavato dṛṣṭvā duḥkhāṁ vindati vedanām|
śaṅkāviṣeṇa bādhante viṣayā vitathāstathā||18
12. tāṁscaivāśaraṇān dṛṣṭvā karuṇādhīramānasāḥ|
niyojayanti saṁbodhau sattvān buddhā hitaṁkarāḥ||19
13. te 'pi saṁbhṛtasaṁbhārāḥ prāpya jñānam anuttaram|
kalpanājālanirmuktā buddhā syurlokabandhavaḥ||20
14. yato 'jātam anutpannaṁ samyak sattvārthadarśinaḥ|
tataḥ śūnyaṁ jagad dṛṣṭvā ādimadhyāntavarjitam||21
15. tena paśyanti saṁsāraṁ nirvāṇaṁ ca na cātmanaḥ|
nirlepaṁ nirvikāraṁ ca ādimadhyāntabhāsvaram||22
16. svapnānubhūtaviṣayaṁ pratibuddho na paśyati|
mohanidrāvibuddhaśca saṁsāraṁ naiva paśyati||23
17. māyāṁ vidhāya māyavī upasaṁharate yadā|
tadā na vidyate kiṁcid dharmāṇāṁ sā hi dharmatā||24
18. cittamātram idaṁ sarvaṁ māyākāravad utthitam|
tataḥ śubhāśubhaṁ karma tato janma śubhāśubham||25
19. kalpayanti yathā lokaṁ notpannāśca svayaṁ janāḥ|
utpādo hi vikalpo 'yaṁ artho bāhyo na vidyate||26
20. asvabhāveṣu bhāveṣu nityātmasukhasaṁjñinaḥ|
bhavārṇave bhramantyasmin bālā mohatamovṛtāḥ||27
kalpanājalapūrṇasya saṁsārasumahodadheḥ|
anākramya mahāyānaṁ ko vā pāraṁ tariṣyati||28
mahāyānaviṁśikā kṛtirāryanāgārjunapādānāṁ|